در این پست از سایت فوتوگرافد به مناسبت شب قدر مجموعه‌ای از اشعار شاعران نامی ایرانی را جمع‌آوری کرده‌ایم. امیدواریم در این شب‌ها ما را از دعای خیرتان محروم نکنید.

شب قدر

شب قدر :

حضرت مولانا از شاعرانی است که بارها به این مهم توجه داشته است و در یکی از اشعارش، شب قدر را شب احیا و شب‌زنده‌داری می‌داند و چنین می‌سراید:

مهمان توام ای جان زنهار مخسب امشب
ای جان و دل مهمان زنهار مخسب امشب

روی تو چو بدر آمد امشب شب قدر آمد
ای شاه همه خوبان زنهار مخسب امشب

ای سرو دو صد بستان آرام دل مستان
بردی دل و جان بستان زنهار مخسب امشب

ای باغ خوش خندان بی ‌تو دو جهان زندان
آنی تو و صد چندان زنهار مخسب امشب

مولانا همچنین شب قدر را شب طهارت و رهایی از پلیدی‌ها می‌خواند:

اى مه عید روى تو، اى شب قدر موى تو
چون برسم به جوى تو، پاک شود پلید من

مولانا البته شعر بلند دیگری هم در همین موضوع دارد و این‌گونه می‌سراید:

امشب عجبست اى جان گر خواب رهى یابد
وان چشم کجا خسپد کو چون تو شهى یابد

اى عاشق خوش مذهب زنهار مخسب امشب
کان یار بهانه جو بر تو گنهى یابد

من بنده آن عاشق کو نر بود و صادق
کز چستى و شبخیزى از مه کلهى یابد

در خدمت شه باشد شب همره مه باشد
تا از ملاء اعلا چون مه سپهى یابد

بر زلف شب آن غازى چون دلو رسن بازى
آموخت که یوسف را در قعر چهى یابد

آن اشتر بیچاره نومید شدست از جو
می گردد در خرمن تا مشت کهى یابد

بالش چو نمی یابد از اطلس روى تو
باشد ز شب قدرت سال سیهى یابد

زان نعل تو در آتش کردند در این سودا
تا هر دل سودایى در خود شرهى یابد.

این شاعر برجسته قرن هفتم در ادامه همین شعر، شب قدر را شب خاموشی، خدمت و شیدا شدن دل‌های خداجو برمی‌شمرد:

امشب شب قدر آمد خاموش شو و خدمت کن
تا هر دل اللهى ز الله ولهى یابد

اندر پى خورشیدش شب رو پى امیدش
تا ماه بلند تو با مه شبهى یابد.

و اما این شعر مولانا هم، شعری شگرف در مفهوم شب قدر است:

حق شب قدرست در شبها نهان
تا کند جان هر شبى را امتحان

نه همه شبها بود قدر اى جوان
نه همه شبها بود خالى از آن

سعدی نیز از شاعرانی است که به این عنوان، توجه دارد و در شعری، درک شب قدر را با روزه‌داری پیوند می‌زند:

اى دوست روزهاى تنعم به روزه باش
باشد که در افتد شب قدر وصال دوست

🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑

و اما شب قدر در شعر لسان الغیب، حافظ شیرازی نیز جلوه‌گر است:

آن شب قدری که گویند اهل خلوت امشب است
یا رب این تاثیر دولت از کدامین کوکب است

تا به گیسوی تو دستِ ناسزایان کم رسد
هر دلی ازحلقه‌ای، در ذکر یا رب یا رب است

🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑



حافظ همچنین در این غزل زیبا، عنوان شب قدر را با صبوحی و سرخوشی معنوی پیوند داده است:

در شب قدر ار صبوحی کرده‌ام عیبم مکن
سرخوش آمد یار و جامی بر کنار طاق بود

شعر حافظ در زمان آدم اندر باغ خلد
دفتر نسرین و گل را زینت اوراق بود

حضرت حافظ همچنین با وام‌گیری از آخرین آیه مبارکه سوره قدر می‌سراید:

شب قدر است و طی شد نامه‌ی هجر
سلام فیه حتی مطلع الفجر

از او همچنین می‌خوانیم:

دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند
و اندر آن ظلمت شب آب حیاتم دادند

چه مبارک سحری بود و چه فرخنده شبی
آن شب قدر که این تازه براتم دادند

و اکنون شعری می‌خوانیم از محمدخلیل مذئب درباره شب قدر:

شب قدر است امشب مست مستم‌ ای خدا با تو
شدم تا مست دانستم که هستم ای خدا با تو

در این خلوت تو من یا من تو، انصاف از تو می‌خواهم
تو با من مست یا من مست هستم ای خدا با تو

مخواه از من که هرگز راه عقل و عافیت پویم
که من دیوانه از روز الستم ای خدا با تو

دویدم سال‌ها اما به دور افتادم از کوی‌ات
چو افتادم ز پا در خود نشستم ای خدا با تو

سر از خاک زمین تا برگرفتم عشق ورزیدم
ولی آزاد از هر بند و بستم ای خدا با تو

تو هرجا جلوه کردی من تو را دیدم پرستیدم
به هر صورت جمالی می‌پرستم ای خدا با تو

🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑

محمدعلی ساکی نیز از شاعرانی است که در این مفهوم شعری دارد و شب قدر را، شب توبه و بازگشت معرفی می‌کند:

ای غافر مستعان ذوالعرش بصیر
با شوق به سویت آمدم، اما دیر

سوگند تو را به حق اولاد علی
در این شب قدر توبه‌ام را بپذیر

و اکنون شعری از علیرضا قزوه را با هم مرور می‌کنیم:

چه شب‌هایی که پرپر شد چه روزانی که شب کردم
نه عبرت را فراخواندم نه غفلت را ادب کردم

برات من شبی آمد که در آیینه لرزیدم
شب قدرم همان شب شد که در زلف تو تب کردم

شب تنهایی دل بود؛ چرخیدم؛ غزل گفتم
شب افتادن جان بود رقصیدم؛ طرب کردم

🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑

مرتضی امیری اسفندقه نیز شعری زیبا و مناجات گونه در مفهوم شب قدر دارد و این شب را، شب تقسیم زندگی و درخواست بندگی و باز شدن درهای معنوی به روی انسان می‌داند:

روزه‌هایم اگرچه معیوب است
رمضان است و حال من خوب است

رمضان است و من زلالم باز
صاحب روزی حلالم باز

می‌زند موج بی‌کران در من
پهنه در پهنه آسمان در من

چشم‌هایم ندیدنی را دید
رمضان است و من پُر از خورشید

الفتی پاک با سحر دارم
تشنه‌ی لحظه‌های افطارم

رمضان است و گفتنم هوس است
راز از تو شنفتنم هوس است

از تو ای با من آشنا! از تو
از تو ای مهربان خدا! از تو

ای خدایی که جود آوردی
از عدم در وجود آوردی

ای خدایی که هستی‌ام دادی
حرمت حق پرستی‌ام دادی

ای سوال مرا همیشه جواب
ای سبب! ای مسبب! ای اسباب!

پیش پایم همیشه روشن باش
با تو ام من، تو نیز با من باش

در نگاهم گناه می‌جوشد
تو نپوشی کسی نمی‌پوشد

با من ای مهربان، مدارا کن
گره از کار بسته‌ام وا کن

رمضان است و زنده‌ام، هستم
گفتگو با تو دارم و مستم

مستم از شربت و شرابی ناب
صمغ خورشید و شیره‌ی مهتاب

از شرابی که قسمت من بود
مثل من بود، صاف و روشن بود

از شرابی شبیه آزادی
لطف کردی خودت فرستادی

از شرابی که درد می‌افزود
نه زمینی، نه آسمانی بود

رمضان است و ماه نیمه‌ی بدر
شب تقسیم زندگی، شب قدر

شب قدر است و من همان تنها
دورم از هی هی و هیاهوها

نیست قرآن برابرم امشب
دست مولاست بر سرم امشب

ای خدای بزرگ بنده‌نواز
خالق خلسه‌های راز و نیاز

اولین اشتیاق شوق انگیز
آخرین شوق اشتیاق آمیز

می‌چکد شور تو در آوایم
می‌زنی موج در دعاهایم

هایِ تو هویِ من مرا دریاب
خسته‌ام، خسته، ای خدا دریاب

شب قدر است و می‌کنی تقسیم
برسان سهم دوستان یتیم

سهم من چیست؟ بندگی کردن
پاک و پاکیزه زندگی کردن

بار من ای یگانه سنگین است
سبُکم کن که سهمِ من این است

شب احیا تو با منی آری
من بخوابم اگر، تو بیداری

لطف داری به دست کوتاهم
می دهی آن‌چه را که می‌خواهم

ای خدا ای خدای پنهان، فاش
هم در اینجا تو را ببینم کاش

تا بمیرم زلال و دل بیدار
مرگ من را بدست من بسپار

بسپارش به من به آگاهی
تا بمیرم چنان که می‌خواهی

بعد یک عمر خون دل خوردن
مطلع کن مرا شب مردن

ای خدا ای خدای نومیدان
زنده‌ی تا همیشه جاویدان

ای سزاوار گریه و خنده
مهربان هماره بخشنده

پاک‌بازم اگر چه گمراهم
از تو غیر از تو را نمی‌خواهم

بار تشویش از دلم بردار
وَ قِنا ربّنا عذاب النّار

شب قدر است و من چنین بی‌تاب
اِفتَتِح یا مُفَتِّحَ الابواب.

🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑

و اما محمد فردوسی در شعر خود، شب قدر را شب بخشش معرفی می‌کند:

امشب ای خالق یکتا همه را می‌بخشی
در شب قدر، خدایا همه را می‌بخشی

ای کریمی که همه ریزه خورخوان تواند
سفره‌ات هست مهیّا همه را می‌بخشی

گر چه ما غرق گناهیم ولی از سر لطف
می‌کنی باز مدارا همه را می‌بخشی

به علی، احمد و زهرا، به حسین و به حسن
تو، به این حُرمت اَسما همه را می‌بخشی

مِهر و کینه دو پر و بال عروج دل ماست
به تولّی و تبرّی همه را می‌بخشی

شیعه‌ی حیدر و آتش … چقَدَر بی‌معناست
مطمئنّم که به مولا همه را می‌بخشی

دست خالی نرود هیچ کسی از اینجا
تو در این لیله‌ی احیا همه را می‌بخشی

آن قدر لطف و عنایت به همه داری که
نه فقط اهل دعا را همه را می‌بخشی

یک نفر گر که دعایش به اجابت برسد
شک ندارم که تو یک‌جا همه را می‌بخشی

به خدایی تو سوگند که در وقت سحر
وسط گریه و نجوا همه را می‌بخشی

پر توبه بده تا سوی تو پرواز کنم
تا ببینم که چه زیبا همه را می‌بخشی

من زمین خورده‌ام امّا نه شبیه عبّاس
به زمین خوردن سقّا همه را می‌بخشی

🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑

و اکنون نوبت این شعر زیبا از علیرضا بدیع است که اگرچه عنوان شب قدر در آن نیامده است، اما کاملا در حال و هوای این شب نورانی است:

رنگ دنیا را گرفتم، از خودم شرمنده‌ام
شیشه ی عطرم ولی از بوی بد آکنده‌ام

کم نخواهد کرد اشکم چیزی از بار گناه
من که خود آگاهم از سنگینی پرونده‌ام

دشمنی حاجت روا شد، ای بخُشکد اشک من
دوستی رنجیده شد، ای وا بماند خنده‌ام

بازگشتم تا ببندی بالهایم را به شوق
بارالها! باز کن در را به رویم … بنده‌ام!

🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑

و اما در شعری جدید از محسن زعفرانیه که با حال و هوای نصرت و یاری مسلمانان و مدافعان حرم سروده شده است، می‌خوانیم:

در شب قدر که دل پاک و معطر گردد
قلبم از نور خداوند منور گردد

به اجابت برسد حاجت مظلومان و
دل ما مقصد الطاف مکرر گردد

کوری چشم همه داعشیان
مرگ و نابودی کفار مقرر گردد

یک شب جمعه به منظور دفاع از حرمین
سفر کرب و بلا باز میسر گردد

من هم از حضرت حق خواسته ام تا مرگم
در جوار حرمت کاش مقدر گردد

🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑🛑

این‌گونه است که در این شب مبارک و استثنایی، باید رو به درگاه پروردگار یکتا آورد و با تمسک به حبل متین ثقلین، چنین به خود نهیب زد که:

شاید اجل تو در کمینت باشد
شاید لحظات واپسینت باشد

پس قدر بدان، برای خود کاری کن
شاید شب قدر آخرینت باشد